Kimya sembolleri

Element sembolleri nasıl belirlenir?

Kimyasal element sembolleri kültüre göre serbestçe yorumlanan görsel motifler değil, bilimsel adlandırma sisteminin kısa ve kesin parçalarıdır. Her elementin bir veya iki harften oluşan sembolü vardır; ilk harf büyük, varsa ikinci harf küçüktür. C karbonu, Ca kalsiyumu, Co kobaltı gösterir. Büyük-küçük harf değişikliği başka bir elemente veya geçersiz bir yazıma yol açabileceği için biçim dekoratif bir tercih değildir. Yeni element adları ve kalıcı sembolleri uluslararası bilimsel değerlendirme ve adlandırma süreçleriyle belirlenir.

Bazı semboller Türkçe element adından kolayca anlaşılırken Na, Fe, Ag ve Au gibi örnekler tarihsel veya Latince adlardan gelir. Bu yüzden sodyumun sembolü S değil Na, demirin sembolü D değil Fe'dir. Atom numarası çekirdekteki proton sayısını belirtir ve elementi tanımlar; sembolün yanına farklı konumlarda yazılan alt ve üst sayılar izotop, iyon yükü veya moleküldeki atom sayısı gibi başka bilgiler verebilir. Bu işaretlerin yerleri anlamı değiştirir.

Element sembolü ile kimyasal formül de aynı değildir. O tek bir elementin sembolüyken O₂ iki atomlu oksijen molekülünü, H₂O ise iki hidrojen ve bir oksijen atomundan oluşan bileşiği gösterir. Tepkime denklemleri, hâl işaretleri ve katsayılar daha geniş bir kimyasal dil kurar. Sayfalardaki kopyalama alanı harf dizisini verir; tek tek harflerin Unicode kodu bulunabilir ama 'Fe' için ayrı bir element Unicode karakteri yoktur. Eğitim ve laboratuvar çalışmalarında IUPAC adlandırması, ders kaynağı ve güvenlik belgesi esas alınmalıdır. Böylece element kısaltması simya işareti, marka adı veya gündelik sembolle karıştırılmaz.

Geçici sistematik ad ve semboller, yeni bir elementin keşfi onaylanırken kalıcı ad belirlenene kadar kullanılabilir. Periyodik tablo sürümünün ve kaynağının güncel olması bu nedenle önemlidir. Atom numarası değişmezken standart atom ağırlığı gibi bazı değerler yeni ölçümlerle güncellenebilir.